🚗⚡ Elektrische auto’s: veiliger, maar met nieuwe risico’s op de weg

Een elektrische auto is stil, comfortabel en vaak uitgerust met de nieuwste rijhulpsystemen. Daardoor krijgt de bestuurder al snel een gevoel van rust en veiligheid. Het gewicht, de onmiddellijke acceleratie, het specifieke remsysteem en de vele beeldschermen veranderen echter onze manier van rijden.

In principe geldt de Belgische Wegcode op precies dezelfde manier voor een elektrische auto als voor een benzine- of dieselwagen. Toch kunnen bepaalde overtredingen gemakkelijker worden begaan, terwijl andere dankzij de ingebouwde technologie net minder waarschijnlijk worden.

⚡ 1. Te snel rijden: de valkuil van de onmiddellijke acceleratie

Een elektromotor levert zijn vermogen onmiddellijk. Zelfs een gezinswagen kan daardoor veel sneller optrekken dan een vergelijkbare wagen met een verbrandingsmotor.

Dat is handig bij het invoegen of inhalen, maar kan er ook toe leiden dat de bestuurder zeer snel de toegelaten snelheid overschrijdt, in het bijzonder:

bij het verlaten van een zone 30;
na een rood verkeerslicht;
bij het oprijden van een autosnelweg;
tijdens een inhaalmanoeuvre;
op een weg die vrij lijkt te zijn.

Het gebrek aan motorgeluid versterkt dit effect. Bij een wagen met verbrandingsmotor waarschuwt het toenemende motorgeluid de bestuurder er onbewust voor dat hij versnelt. Met een elektrische auto kan men bijna ongemerkt 50 of 70 km/u bereiken.

Vias institute wijst erop dat het sterke acceleratievermogen van elektrische voertuigen een aanpassingsperiode vereist, vooral voor bestuurders die voor het eerst met dit type voertuig rijden.

Ongevallen met elektrische auto’s gebeuren verhoudingsgewijs vaker op wegen waar de snelheid beperkt is tot 30 km/u. Dat resultaat moet wel worden genuanceerd, aangezien elektrische voertuigen ook vaker in stedelijke gebieden worden gebruikt.

De juiste reflex

In de stad kan het nuttig zijn om de stand “Eco” of “Comfort” te kiezen en tijdens de eerste weken de snelheidsmeter extra goed in het oog te houden. De stand “Sport” is zelden geschikt voor stadsverkeer.

🛑 2. Intelligente snelheidsassistentie vermindert het risico, maar niet de verantwoordelijkheid

Omdat elektrische auto’s meestal recenter zijn, beschikken ze vaak over:

verkeersbordherkenning;
een waarschuwing bij overschrijding van de snelheidslimiet;
een snelheidsbegrenzer;
adaptieve cruisecontrol;
een automatisch noodremsysteem.

Sinds juli 2024 moeten nieuwe auto’s die onder de Europese regelgeving vallen, uitgerust zijn met intelligente snelheidsassistentie. Dit systeem waarschuwt de bestuurder wanneer de gedetecteerde snelheidslimiet wordt overschreden.

Deze systemen kunnen het risico op een snelheidsovertreding verkleinen, maar kunnen een overtreding niet volledig uitsluiten:

een verkeersbord kan verkeerd worden gelezen;
de kaartgegevens kunnen verouderd zijn;
een tijdelijke snelheidsbeperking wordt mogelijk niet gedetecteerd;
de bestuurder kan het systeem uitschakelen of negeren.

Juridisch gezien blijft de bestuurder verantwoordelijk voor het naleven van de verkeerssignalisatie en het aanpassen van zijn snelheid.

Het argument dat “de auto 70 km/u aangaf” volstaat dus niet om een overtreding te betwisten wanneer een verkeersbord een beperking van 50 km/u oplegde.

🚶 3. Stilte: comfortabel voor de bestuurder, maar riskant voor voetgangers

Bij lage snelheid is een elektrische auto veel stiller dan een voertuig met verbrandingsmotor. Voetgangers, fietsers en personen met een visuele beperking horen hem daardoor mogelijk niet naderen.

Het gevaar doet zich vooral voor:

in zones 20 en 30;
op parkeerterreinen;
bij het achteruitrijden;
bij het verlaten van een garage;
in woonerven en gedeelde straten;
in de buurt van scholen en oversteekplaatsen voor voetgangers.

Recente elektrische en hybride voertuigen beschikken over een akoestisch waarschuwingssysteem, het zogenaamde AVAS. Dit waarschuwt andere weggebruikers wanneer het voertuig met lage snelheid rijdt. Deze Europese verplichting is onder meer bedoeld om blinde en slechtziende voetgangers te beschermen.

Het waarschuwingsgeluid blijft echter relatief discreet. Het ontslaat de bestuurder dus niet van zijn verplichting om te vertragen, voorrang te verlenen en indien nodig te stoppen.

Uit een Belgische studie van Vias institute blijkt dat kwetsbare weggebruikers verhoudingsgewijs vaker betrokken zijn bij ongevallen met elektrische auto’s.

Dat resultaat moet voorzichtig worden geïnterpreteerd. Het aantal onderzochte ongevallen was nog relatief beperkt en een deel van het verschil kan worden verklaard door het intensievere gebruik van elektrische voertuigen in stedelijke gebieden.

🦶 4. Regeneratief remmen: beter anticiperen, maar een aanpassing is nodig

Veel elektrische voertuigen vertragen sterk zodra de bestuurder het gaspedaal loslaat. Dit wordt regeneratief remmen genoemd en bij sommige voertuigen “One Pedal Drive”.

Na een korte gewenningsperiode kan dit systeem een vlottere rijstijl bevorderen door:

beter te anticiperen;
geleidelijker te vertragen;
minder bruusk te remmen;
de snelheid beter te beheersen tijdens afdalingen.

Het systeem kan dus helpen om te vermijden dat men te dicht achter een voorligger rijdt of plotseling hard moet remmen.

Aanvankelijk kan de bestuurder echter verrast worden door de vertraging. De auto kan te bruusk afremmen of de bestuurder kan de nodige afstand verkeerd inschatten wanneer het niveau van energierecuperatie werd gewijzigd.

Ook wanneer de adaptieve cruisecontrol is ingeschakeld, blijft de bestuurder verantwoordelijk voor het bewaren van een veilige afstand. Elektronische rijhulpsystemen geven de bestuurder niet het recht om een telefoon te gebruiken of de aandacht van het verkeer af te wenden.

📱 5. Beeldschermen: het nieuwe risico op afleiding

De verwarming, navigatie, muziek, remregeling en rijmodi worden soms allemaal bediend via één groot aanraakscherm.

Het doorzoeken van verschillende menu’s kan de blik net zo gevaarlijk van de weg afleiden als het gebruik van een mobiele telefoon.

De Belgische Wegcode verbiedt de bestuurder om tijdens het rijden een mobiel elektronisch apparaat met een beeldscherm vast te houden of te manipuleren, tenzij het toestel in een daartoe bestemde houder is bevestigd.

Het verbod geldt ook wanneer het voertuig tijdelijk stilstaat in het verkeer, bijvoorbeeld voor een rood verkeerslicht. De uitzondering geldt alleen wanneer het voertuig daadwerkelijk stilstaat of geparkeerd is.

Het gebruik van het ingebouwde beeldscherm van het voertuig is niet automatisch op dezelfde manier verboden. Het kan wel problematisch worden wanneer de bestuurder hierdoor niet meer aandachtig is of zijn voertuig niet meer behoorlijk onder controle heeft.

Het is daarom veiliger om de bestemming, de verwarming en de belangrijkste instellingen vóór het vertrek in te stellen en waar mogelijk spraakbediening te gebruiken.

🅿️ 6. Laadplaatsen: een elektrische auto hebben volstaat niet

Een parkeerplaats die wordt aangeduid met een parkeerbord en het symbool van een stekker, is voorbehouden voor elektrische en hybride voertuigen.

Een elektrisch voertuig dat op zo’n plaats geparkeerd staat, moet echter daadwerkelijk op de laadpaal zijn aangesloten. Een elektrische auto die de plaats inneemt zonder aangesloten te zijn, kan dus worden beboet.

Het opladen van een voertuig wordt juridisch als parkeren beschouwd. De bestuurder moet bijgevolg ook rekening houden met:

het gebruik van de blauwe parkeerschijf wanneer dit verplicht is;
de aangeduide maximale parkeerduur;
de betalingsregels;
de uren en voorwaarden die op de signalisatie staan;
eventuele bijzondere regels van de parking.

Het opladen van een elektrische auto laat de bestuurder dus niet toe om de overige parkeerregels te negeren.

Omgekeerd vormt het feit dat de batterij volledig is opgeladen niet automatisch een overtreding. Alles hangt af van de signalisatie en de regels die op die specifieke parkeerplaats gelden. Het blijft uiteraard aangewezen om de laadplaats vrij te maken wanneer ze niet langer nodig is.

⚖️ 7. Het gewicht van het voertuig: geen overtreding, maar wel een factor die de ernst beïnvloedt

Door hun batterijen zijn elektrische auto’s doorgaans zwaarder. Dit extra gewicht verhoogt de energie die bij een botsing vrijkomt en kan de remafstand beïnvloeden, vooral op een nat, besneeuwd of glad wegdek.

Uit de studie van Vias institute blijkt dat bij een botsing tussen twee auto’s het gewicht en het vermogen van het voertuig een grotere invloed hebben op de ernst van de verwondingen van de andere bestuurder dan de elektrische aandrijving op zich.

De inzittenden van een elektrische auto zijn vaak beter beschermd. Dit kan gedeeltelijk worden verklaard door het recentere ontwerp van het voertuig, het gewicht en de aanwezigheid van talrijke veiligheidssystemen.

De bestuurder moet ook de maximaal toegelaten massa controleren wanneer het voertuig zwaar beladen is, fietsen vervoert of een aanhangwagen trekt.

Een elektrische aandrijving vormt geen uitzondering op de regels inzake belading, het vastmaken van de lading en de maximaal toegelaten massa.

🌱 8. Welke overtredingen worden minder waarschijnlijk?

Dankzij hun technologie en rijgedrag kunnen elektrische auto’s het gemakkelijker maken om bepaalde regels na te leven.

Langdurig te snel rijden

De snelheidsbegrenzer, verkeersbordherkenning en intelligente snelheidsassistentie kunnen de bestuurder snel waarschuwen.

Onvoldoende veiligheidsafstand

Adaptieve cruisecontrol en automatisch remmen kunnen helpen om voldoende afstand tot de voorligger te bewaren.

Onbedoeld overschrijden van een wegmarkering

Een waarschuwing voor het verlaten van de rijstrook en automatische stuurcorrecties kunnen het risico verkleinen dat de bestuurder zijn rijstrook verlaat.

Aanrijdingen tijdens het achteruitrijden

Camera’s, sensoren en obstakeldetectie verbeteren het zicht rondom het voertuig.

Agressief rijgedrag

De wens om de actieradius te behouden, moedigt vaak een soepelere rijstijl aan, met minder plotse acceleraties en remmanoeuvres.

Deze systemen bieden extra bescherming, maar dragen de verantwoordelijkheid nooit over aan het voertuig. De bestuurder moet op elk moment aandachtig blijven en klaar zijn om in te grijpen.

🔥 9. Zijn elektrische auto’s in het algemeen gevaarlijker?

De beschikbare Belgische gegevens laten niet toe te besluiten dat elektrische auto’s in het algemeen gevaarlijker zijn.

Tussen 2017 en 2022 registreerde Vias institute in België 950 letselongevallen waarbij minstens één elektrische auto betrokken was.

Wanneer rekening werd gehouden met de afgelegde kilometers, bleek het risico op een ongeval zelfs lager te liggen dan bij benzine- of dieselwagens.

Ook dat resultaat moet worden genuanceerd. De onderzochte elektrische voertuigen waren doorgaans recenter, beter uitgerust en werden bestuurd door een ander profiel van automobilisten.

De elektrische aandrijving bepaalt dus op zichzelf niet het risico of de ernst van een ongeval. Het gewicht, het vermogen, de leeftijd en de uitrusting van het voertuig—and vooral het gedrag van de bestuurder—spelen een doorslaggevende rol.

✅ Besluit

Een elektrische auto kan zeer veilig zijn, maar vereist enkele nieuwe gewoonten:

houd de acceleratie onder controle;
controleer regelmatig uw snelheid;
wees extra voorzichtig tegenover voetgangers en fietsers;
raak vertrouwd met het regeneratieve remsysteem;
laat u niet afleiden door de beeldschermen;
respecteer nauwkeurig de signalisatie aan laadpalen;
verwar rijhulpsystemen nooit met autonoom rijden.

Technologie kan helpen om een overtreding of een ongeval te voorkomen. Zij vervangt echter nooit de aandacht, het anticipatievermogen of de verantwoordelijkheid van de bestuurder.

Wordt u vervolgd voor een overtreding die u met een elektrisch voertuig hebt begaan of wilt u een proces-verbaal betwisten? Neem gerust contact met mij op, zodat wij uw situatie samen kunnen onderzoeken.