Rijden zonder rijbewijs in België: op weg naar automatische verbeurdverklaring van het voertuig?

De strijd tegen verkeersveiligheidsproblemen gaat een nieuwe fase in.
Een recent in het Belgisch Parlement besproken wetsontwerp voorziet in een bijzonder afschrikkende maatregel: de verbeurdverklaring van het voertuig waarmee wordt gereden zonder geldig rijbewijs.

Deze hervorming betekent een belangrijke koerswijziging in het Belgisch verkeersrecht en verdient een duidelijke toelichting, zowel voor bestuurders als voor voertuigeigenaars.

1. Waarom deze hervorming?

📊 Een wijdverspreid en terugkerend probleem

Volgens cijfers die tijdens de parlementaire debatten werden meegedeeld, worden in België ongeveer 90 bestuurders per dag betrapt terwijl zij rijden:

zonder ooit een rijbewijs te hebben behaald,
ondanks een rijverbod,
of na een administratieve of gerechtelijke intrekking van het rijbewijs.

Ondanks bestaande geldboetes en rijverboden blijft de recidive hoog, wat een ernstig probleem vormt voor de verkeersveiligheid.

👉 De doelstelling van de wetgever is duidelijk: harder ingrijpen, met een sanctie die echt wordt gevoeld.

2. Wat houdt het wetsontwerp concreet in?

⚖️ Verbeurdverklaring als uitgangspunt

Tot nu toe was de verbeurdverklaring van het voertuig facultatief:
de politierechter kon deze maatregel opleggen, maar was daartoe niet verplicht.

Het wetsontwerp draait deze logica om:

🔹 Verbeurdverklaring van het voertuig wordt de regel
🔹 De rechter moet deze maatregel opleggen bij rijden zonder geldig rijbewijs
🔹 Een beslissing om niet te verbeurdverklaren moet uitdrukkelijk worden gemotiveerd

Met andere woorden:
👉 het niet opleggen van verbeurdverklaring wordt de uitzondering.

3. Heeft de rechter nog beoordelingsvrijheid?

Ja, maar strikt begrensd.

De politierechter kan in uitzonderlijke omstandigheden afzien van verbeurdverklaring, bijvoorbeeld bij:

bijzondere feitelijke omstandigheden,
aantoonbare noodsituaties,
een kennelijk onevenredige impact van de maatregel.

⚠️ Belangrijk: deze beslissing moet uitdrukkelijk worden gemotiveerd in het vonnis.

4. Wat als de bestuurder niet de eigenaar van het voertuig is?

Dit is één van de meest gevoelige aspecten van de hervorming.

🚗 Voertuigen van derden

Wanneer het voertuig:

eigendom is van een familielid,
wordt uitgeleend,
wordt geleased,
of op naam van een vennootschap staat,

roept verbeurdverklaring belangrijke juridische vragen op, met name inzake:

de rechten van de eigenaar te goeder trouw,
de proportionaliteit van de sanctie,
indirecte aansprakelijkheid.

👉 In de praktijk zullen deze situaties leiden tot belangrijke rechtspraakontwikkelingen.

5. Is de maatregel werkelijk afschrikkend?

✔️ Feitelijk

De hervorming steunt op een vaststelling:
klassieke sancties volstaan niet langer om hardnekkig risicogedrag te stoppen.

Verbeurdverklaring:

treft rechtstreeks het vermogen,
verhindert onmiddellijke herhaling,
heeft een sterk afschrikkend effect.

⚠️ Juridisch

Er blijven discussies bestaan over:

het automatische karakter van de maatregel,
een uniforme toepassing,
de positie van voertuigen die toebehoren aan derden.

Deze vragen zullen door de rechtspraak worden uitgeklaard.

6. Wat moet u onthouden?

🔴 Rijden zonder rijbewijs zal in België zwaarder worden bestraft
🔴 Verbeurdverklaring van het voertuig wordt de regel
🔴 Elke afwijking moet uitdrukkelijk worden gemotiveerd
🔴 Voertuigeigenaars moeten extra waakzaam zijn

Besluit

Deze hervorming past in een duidelijke tendens tot verstrenging van het verkeersrecht, met als doel de meest gevaarlijke gedragingen aan te pakken.

Voor bestuurders én eigenaars is de boodschap helder:
👉 rijden zonder rijbewijs is niet langer enkel een overtreding, maar ook een aanzienlijk vermogensrisico.

📞 Juridisch advies of bijstand nodig?

Elke situatie is anders en de gevolgen van verbeurdverklaring kunnen zwaar zijn.
Bent u betrokken bij een procedure in het Belgisch verkeersrecht of werd uw voertuig in beslag genomen, dan kunt u mij contacteren voor een analyse van uw dossier en een aangepaste verdedigingsstrategie.