🚲 Rijverbod: mag u nog fietsen of met een elektrische step rijden?

Wanneer een bestuurder vervallen wordt verklaard van het recht tot sturen, denkt hij meestal dat hij niet langer met een auto, bestelwagen of motorfiets mag rijden. Maar mag hij zich nog met de fiets verplaatsen? En hoe zit het met een step?

Sinds 1 september 2026 is het antwoord genuanceerder geworden. In het kader van de aanpassing van de verkeerswetgeving aan het nieuwe Strafwetboek zijn de bevoegdheden van de rechter uitgebreid: hij kan het verval van het recht tot het besturen van een motorvoertuig voortaan uitbreiden tot bepaalde voertuigen die geen motorvoertuigen zijn.

⚖️ Wat is een verval van het recht tot sturen?

Het verval van het recht tot sturen is een straf die door een rechtbank wordt uitgesproken. Ze kan onder meer worden opgelegd in geval van:

rijden onder invloed van alcohol of drugs;
een aanzienlijke snelheidsovertreding;
vluchtmisdrijf;
rijden zonder geldig rijbewijs;
herhaling;
een ongeval waarbij gewonden of een overlijden te betreuren vallen.

Het verval kan tijdelijk of, in de ernstigste gevallen, definitief zijn.

Het mag niet worden verward met de onmiddellijke intrekking van het rijbewijs door het openbaar ministerie. Die intrekking geldt doorgaans voor een beperkte periode, in afwachting van een eventuele verschijning voor de politierechtbank.

🚗 Tot nu toe had het verval vooral betrekking op motorvoertuigen

Traditioneel mocht een persoon die vervallen was verklaard van het recht tot sturen de motorvoertuigen waarop de rechterlijke beslissing betrekking had, niet meer besturen.

In beginsel mocht hij zich daarentegen nog wel met een fiets verplaatsen, aangezien een klassieke fiets geen motorvoertuig is.

Die mogelijkheid kon in bepaalde omstandigheden echter problematisch lijken. Denk bijvoorbeeld aan iemand die werd veroordeeld wegens rijden in staat van dronkenschap en wiens gevaarlijke gedrag zich niet beperkt tot het besturen van een auto.

De wetgever heeft de rechtbank daarom de mogelijkheid gegeven om het verval nauwkeuriger af te stemmen op de concrete situatie van de bestuurder.

🚲 De rechter kan voortaan ook het fietsen verbieden

Het nieuwe artikel 45 van de wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer bepaalt dat de rechter het verval van het recht tot het besturen van een motorvoertuig kan uitbreiden tot andere voertuigen die geen motorvoertuigen zijn.

Een klassieke fiets kan dus voortaan uitdrukkelijk in de beslissing worden opgenomen.

Dit verbod geldt echter niet automatisch. De rechtbank moet twee belangrijke voorwaarden naleven:

zij moet de andere betrokken voertuigen nauwkeurig aanduiden;
zij moet de uitbreiding uitdrukkelijk motiveren.

Een veroordeling tot het verval van het recht om een auto te besturen, betekent dus niet automatisch dat de veroordeelde zijn fiets niet meer mag gebruiken.

Het is essentieel om het beschikkend gedeelte van het vonnis zorgvuldig te lezen om de precieze draagwijdte van het verbod vast te stellen.

🛴 Hoe zit het met elektrische steps en elektrische fietsen?

De situatie is ingewikkelder voor elektrische steps, elektrische fietsen en speedpedelecs.

Het antwoord hangt onder meer af van:

de technische kenmerken van het voertuig;
het vermogen en de maximale snelheid;
de juridische kwalificatie;
de voertuigcategorieën die uitdrukkelijk in het vonnis worden vermeld.

Een klassieke fiets is duidelijk een niet-gemotoriseerd voertuig. De aanwezigheid van een motor kan daarentegen de juridische kwalificatie van het vervoermiddel wijzigen.

Men mag er dus niet van uitgaan dat een voertuig mag worden gebruikt enkel omdat er geen rijbewijs voor vereist is. De precieze inhoud van de rechterlijke beslissing moet samen met de wettelijke kwalificatie van het betrokken voertuig worden onderzocht.

♿ Er geldt een uitzondering voor bepaalde personen met een sterk beperkte mobiliteit

De wet beschermt uitdrukkelijk personen met een sterk beperkte mobiliteit.

De rechter kan het verval niet uitbreiden tot voertuigen die door deze personen worden gebruikt wanneer daarmee niet sneller dan stapvoets kan worden gereden.

Deze uitzondering moet voorkomen dat het verval van het recht tot sturen iemand berooft van een hulpmiddel dat noodzakelijk is voor zijn dagelijkse verplaatsingen.

⛔ Wat riskeert u wanneer u het verbod niet naleeft?

Wanneer een vonnis het gebruik van een fiets of een ander voertuig uitdrukkelijk verbiedt, kan het blijven besturen ervan worden beschouwd als rijden ondanks een verval van het recht tot sturen.

Dit is geen loutere onregelmatigheid.

Artikel 48 van de verkeerswet voorziet onder meer in een straf van niveau 2 en in een nieuw verval van het recht tot het besturen van een motorvoertuig voor een periode van drie maanden tot vijf jaar, of zelfs definitief.

De gevolgen kunnen dus bijzonder zwaar zijn, zelfs wanneer de overtreding werd begaan met een voertuig waarvoor normaal geen rijbewijs vereist is.

🔎 Waarom moet het vonnis nauwkeurig worden onderzocht?

De nieuwe bepaling verleent de rechter een mogelijkheid en legt hem geen verplichting op.

Er moet bijgevolg worden nagegaan:

of het verval daadwerkelijk werd uitgebreid;
welke voertuigen precies worden bedoeld;
of de rechtbank deze uitbreiding heeft gemotiveerd;
of de voorwaarden voor het herstel in het recht tot sturen tot bepaalde categorieën zijn beperkt;
op welke datum het verval begint en eindigt.

Een onduidelijke formulering of een ontoereikende motivering kan eveneens worden betwist in het kader van de verdediging of van een eventueel rechtsmiddel.

✅ Besluit

Het verval van het recht tot sturen betekent niet automatisch dat het verboden is om te fietsen.

Sinds 1 september 2026 kan de rechter het verval echter uitdrukkelijk uitbreiden tot niet-gemotoriseerde voertuigen, waaronder de fiets. Deze uitbreiding moet nauwkeurig worden omschreven en bijzonder worden gemotiveerd.

Voorzichtigheid is dus geboden: voordat u tijdens een verval een fiets, step of ander vervoermiddel gebruikt, moet u de precieze inhoud van het vonnis en de juridische kwalificatie van het betrokken voertuig controleren.

Juridische bronnen: artikelen 45 en 48 van de wet van 16 maart 1968 betreffende de politie over het wegverkeer, zoals gewijzigd bij de wet van 25 mei 2026; hervorming van het Strafwetboek, in werking getreden op 1 september 2026.

📞 Moet u voor de politierechtbank verschijnen, werd u vervallen verklaard van het recht tot sturen of vraagt u zich af welke voertuigen u nog mag gebruiken? Aarzel dan niet om contact met mij op te nemen, zodat wij samen uw situatie en de mogelijke verweermiddelen kunnen onderzoeken.